काठमाडौँ | धेरैजसो मानिसहरू अरूसँग कुरा गर्दा मुख छोप्ने वा टाढै बस्ने गर्छन्। यसको मुख्य कारण ‘सास गन्हाउने’ समस्या (Bad Breath) हुन सक्छ। चिकित्सा विज्ञानको भाषामा यसलाई ‘ह्यालिटोसिस’ (Halitosis) भनिन्छ। यो समस्याले मानिसको आत्मविश्वासमा मात्र असर गर्दैन, बरु शरीरभित्र लुकेका अन्य स्वास्थ्य समस्याहरूको संकेत पनि गरिरहेको हुन्छ।
किन गन्हाउँछ सास?
विशेषज्ञहरूका अनुसार सास गन्हाउने मुख्य कारणहरू निम्न छन्:
-
मुखको सरसफाइमा कमी: दाँत माझ्दा जिब्रो सफा नगर्नु र दाँतको बीचमा अड्केका खानाका कणहरू कुहिनु यसको प्रमुख कारण हो।
-
मुख सुक्खा हुनु (Dry Mouth): र्यालले मुख सफा राख्न मद्दत गर्छ। र्याल कम हुँदा ब्याक्टेरियाको संख्या बढ्छ, जसले दुर्गन्ध निम्त्याउँछ।
-
खानपान: प्याज, लसुन र धेरै मसलादार खानेकुरा खाँदा वा धुम्रपान र मद्यपान गर्दा पनि सास गन्हाउँछ।
-
स्वास्थ्य समस्याहरू: कब्जियत, ग्यास्ट्रिक, मधुमेह, कलेजो वा मिर्गौलाको रोग र पिनास (Sinusitis) भएका व्यक्तिहरूमा पनि यो समस्या बढी देखिन्छ।
“सास गन्हाउनु कुनै लाजमर्दो कुरा होइन, यो एउटा शारीरिक अवस्था हो। यसलाई लुकाउनु भन्दा उपचार र सरसफाइमा ध्यान दिनु बुद्धिमानी हुन्छ।”
के छन् त बच्ने उपायहरू?
दन्त चिकित्सकहरूका अनुसार केही सामान्य बानीमा सुधार ल्याउँदा यो समस्याबाट ९० प्रतिशतसम्म छुटकारा पाउन सकिन्छ:
| बुँदा | अपनाउनुपर्ने उपाय |
| नियमित ब्रस | दिनको दुई पटक (बिहान र बेलुका) फ्लोराइडयुक्त मञ्जनले दाँत माझ्ने। |
| जिब्रो सफा गर्ने | जिब्रोमा जमेको सेतो पत्र नै दुर्गन्धको मुख्य स्रोत हो, त्यसैले जिब्रो सधैँ सफा राख्ने। |
| पानीको मात्रा | प्रशस्त पानी पिउने ताकि मुख सुक्खा नहोस् र र्यालको उत्पादन निरन्तर भइरहोस्। |
| प्राकृतिक माउथ फ्रेसर | खाना खाइसकेपछि सौंफ, लुवाङ वा अलैँची चपाउनाले मुख ताजा रहन्छ। |
कहिले जाने डाक्टरकहाँ?
यदि नियमित सरसफाइ गर्दा र खानपानमा ध्यान दिँदा पनि सास गन्हाउने समस्या निको हुँदैन भने, यो कुनै गम्भीर रोगको लक्षण हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा दन्त चिकित्सक वा ग्यास्ट्रोलोजिस्टसँग परामर्श लिनु आवश्यक हुन्छ।