काठमाडौं । नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा हृदय रोगीको संख्या तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार अस्वस्थ खानपान, शारीरिक निष्क्रियता, बढ्दो तनाव र धूम्रपान–मदिरा सेवन हृदय रोग बढ्नुका प्रमुख कारण हुन्। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले समेत हृदय रोगलाई विश्वव्यापी मृत्युको प्रमुख कारणका रूपमा चिनाएको छ।
के हो हृदय रोग ?
हृदय रोग भन्नाले मुटु तथा रक्तनलीसम्बन्धी विभिन्न समस्या जनाउँछ। यसमा हृदयघात, उच्च रक्तचाप, मुटुको नलीमा बोसो जम्नु, कोलेस्ट्रोल असन्तुलन र मुटुको धड्कनसम्बन्धी समस्या पर्छन्। समयमै उपचार नगरे गम्भीर अवस्था सिर्जना हुन सक्छ।
किन बढ्दैछ हृदय रोग ?
चिकित्सकहरूका अनुसार आधुनिक जीवनशैली नै हृदय रोगको मुख्य कारण बन्दै गएको छ। लामो समय कुर्सीमा बस्ने बानी, फास्ट फुड र प्रशोधित खानेकुराको अत्यधिक प्रयोग, शारीरिक व्यायामको कमी, मोटोपन, मधुमेह तथा मानसिक तनावले मुटुमा नकारात्मक असर पारिरहेको छ।
हृदय स्वस्थ राख्न के खाने ?
विशेषज्ञहरूले निम्न खानेकुरा दैनिक भोजनमा समावेश गर्न सुझाव दिएका छन्–
- हरियो सागसब्जी : पालुङ्गो, साग, ब्रोकाउली
- फलफूल : स्याउ, अनार, सुन्तला, केरा
- पुरै अन्न : जौ, ओट्स, ब्राउन राइस
- स्वस्थ बोसो : बदाम, अखरोट, अलसी
- ओमेगा–३ युक्त माछा : स्यालमन, टुना
- दाल तथा सिमी : चना, मुसुरो, राजमा
यी खानेकुराले खराब कोलेस्ट्रोल घटाउन, रक्तचाप नियन्त्रण गर्न र मुटुको नली स्वस्थ राख्न सहयोग पुर्याउने चिकित्सकहरू बताउँछन्।
के नखाने ?
हृदय रोगको जोखिम कम गर्न तलका खानेकुरा सकेसम्म टाढा राख्नुपर्ने विशेषज्ञको भनाइ छ–
- जंक फुड र प्रशोधित खाना
- अत्यधिक नुन र चिनी भएको खाद्य पदार्थ
- कोल्ड ड्रिंक तथा चिनीजन्य पेय
- अत्यधिक रातो मासु र प्रोसेस्ड मासु
- मदिरा र धूम्रपान
यी खानेकुराले उच्च रक्तचाप, मोटोपन र कोलेस्ट्रोल बढाएर हृदयघातको जोखिम बढाउने चिकित्सकहरूको चेतावनी छ।
मुटुरोग विशेषज्ञहरू भन्छन्,
“दैनिक कम्तीमा ३० मिनेट हिँडडुल, सन्तुलित आहार, तनाव व्यवस्थापन र नियमित स्वास्थ्य परीक्षणले हृदय रोगको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सकिन्छ।”
हृदय रोग कुनै एकै दिनमा देखिने समस्या होइन, यो लामो समयसम्मको गलत जीवनशैलीको परिणाम हो। समयमै सचेत भएर खानपान सुधार गर्ने, नियमित व्यायाम गर्ने र स्वास्थ्य जाँच गराउने हो भने हृदय रोगबाट बच्न सकिने चिकित्सकहरूको निष्कर्ष छ।